TS Phạm Sỹ Liêm: Cần mạnh tay hơn với các dự án lấn biển sai phạm

Việc lấn biển để thi công đang được xem như 1 hướng đi mới trong việc phát triển thành thị trong bối cảnh quỹ đất càng ngày càng eo hẹp. Tuy nhiên, việc làm này cần cực kỳ cân nhắc vì những dự án lấn biển có tác động rất lớn đến môi trường, xã hội…

Dự án Khu thành thị quốc tế Đa Phước, Đà Nẵng – Ảnh: Internet

Đặc biệt chú trọng môi trường

Với chiều dài 3.200km, bờ biển nước ta rất dễ dàng cho việc lấn biển, mở rộng độ thị. Tuy nhiên, đấy cũng là nguồn tài nguyên môi trường xung quanh vô cùng quý giá của đất nước, là nguồn sống, kế sinh nhai của cùng đồng dân cư khu vực. Nếu không cẩn trọng, việc lấn biển sẽ làm ô nhiễm nguồn nước, hủy hoại hệ sinh thái, phong phú sinh học của khu vực xung quanh, triệt hạ nguồn tài nguyên chung của cùng đồng.

Điển hình như Khu thành thị quốc tế Đa Phước lấn vịnh Đà Nẵng, tổng quy mô bồi lấp 204 ha nhưng khiến Đà Nẵng phải tốn hàng trăm tỉ đồng để khắc phục hậu quả từ việc lấn biển trên. Hay như tỉnh Quảng Ninh có 43 dự án lấn biển có tổng số quy mô quy hoạch trên 7.600 ha đã làm ảnh hưởng tới dòng chảy của những con sông và làm chất lượng nước của Vịnh Hạ Long xấu đi…

Đặc biệt gần đấy, Phó thủ tướng Trương Hòa Bình đề nghị UBND tỉnh Khánh Hòa xử lý những dự án đầu tư thi công thuộc khu vực đô thị Nha Trang có vận hành lấn biển, ảnh hưởng đến vịnh Nha Trang như dự án Nha Trang Sao, dự án khu nghỉ dưỡng Champarama Resort & Spa…

Trăn trở có sự phát triển của thành thị, TS Phạm Sỹ Liêm – nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho biết vấn đề quan trọng không phải là thi công mà là môi trường và những dự án thi công ở dọc bờ biển là thuộc địa điểm nhạy cảm.

“Nước thải, rác thải trong khu dân cư thải đi đâu ngoài biển?”, ông Liêm đặt câu hỏi và cho rằng nếu làm không cẩn trọng, việc này có ảnh hưởng nặng nề đến sự phong phú sinh học. “Ngày xưa, ở vịnh Ba Ngòi có cá heo từng đàn rất đẹp, nhưng sau này thì không còn cá heo nữa. Do đây, khi đầu tư cần phải tham khảo”, ông Liêm hồi tưởng.

Chuyên gia này nêu rõ bờ biển là 1 phong cảnh môi trường xung quanh đẹp và ở đâu cũng muốn xây công trình cao lên, có tầm nhìn ra biển. Đôi khi, những nhà đầu tư biến dự án thành bức tường chắn gió, chắn tầm nhìn và lấy đi không gian của dân sau bức tường đây.

Đồng quan điểm, GS Đặng Hùng Võ – nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường nhận xét, việc lấn biển nếu không tham khảo kỹ lưỡng câu chuyện phong phú sinh học, môi trường thì thay vì phát triển lại gây tác động tiêu cực. “Đôi khi, cả vùng biển nhữngh tân, dẫn tới hệ sinh thái nhữngh tân và khiến nhiều loài sinh vật mất đi”, ông Võ nói.

Ông cho rằng trước khi cho phép lấn biển cần phải nghiên cứu kỹ, phân tách tác động môi trường kỹ lưỡng, nghiêm ngặt và trong quá trình làm, chính quyền cần giám sát không ngừng nghỉ.

Mạnh tay có nhà đầu tư sai phạm

Để tránh những sai phạm và hệ lụy đáng tiếc trong việc lấn biển, những chuyên gia cho rằng cần phải nghiên cứu kỹ, thẩm định kỹ lưỡng địa điểm đầu tư, đồng thời phải mạnh tay đối có những dự án sai phạm.

Theo TS Phạm Sỹ Liêm, phân khúc nhà đất ven biển rất phát triển và chuyện nhà đầu tư chạy theo lợi nhuận không có gì lạ. Do đây, đôi khi họ lấn chiếm, vượt quá quy hoạch được duyệt. Vấn đề quan trọng không phải là đợi cho họ làm xong rồi mới xử phạt mà phải ngăn chặn ngay từ khâu thực hiện.

“Thực ra, chính quyền địa phương đều biết việc này, nhưng cứ làm lơ đi. Đến khi công ty làm xong rồi, dư luận lên tiếng thì mới báo động sai phạm và rồi lại phạt cho tồn tại”, ông Liêm nói và nhấn mạnh, có nhữngh quản lý bởi thế, công ty sẽ tiếp tục vi phạm chứ không chấm dứt được.

Do đây, ông Liêm nhấn mạnh rằng, Thủ tướng cần nghiêm khắc, phải thu hồi 1 số dự án làm gương, răn đe những dự án khác.

Cũng theo ông Liêm, việc xử phạt phải được thực hiện nghiêm. Có 2 hình thức xử lý: Một là phải dỡ bỏ những phần vi phạm và nộp phạt. Còn thứ hai, nếu xét thấy những công trình có vi phạm nhưng hậu quả không quá nghiêm trọng thì phạt hành chính, vẫn cho tồn tại nhưng mức phạt phải đủ để triệt tiêu những lợi ích mà vi phạm đây đem lại.

“Nếu chỉ phạt hành chính vài trăm triệu thì không nghĩa lý gì đối có công ty”, ông Liêm nêu.

Còn GS Đặng Hùng Võ cho rằng, quan trọng nhất vẫn là việc ngăn chặn những hệ lụy của dự án trước khi nó xảy ra. Cần thiết phải nghiên cứu kỹ kỹ lưỡng khu vực, xong rồi đưa vào quy hoạch. Trong quy hoạch đây phải nêu rõ việc nên lấn biển hay không lấn biển ở từng khu vực cụ thể.

Cùng có đây, ông Võ cho rằng phải có phân tách tác động nghiêm ngặt, thực chất để biết rõ tác động tích cực hay tiêu cực đến địa phương.

“Nếu chưa nghiên cứu kỹ mà cho nhà đầu tư vào sẽ bị nhà đầu tư dẫn dắt. Nhà đầu tư chỉ được xuất hiện sau khi quy hoạch hợp lý được duyệt. Còn khi nhà đầu tư được phép đầu tư mà vẫn làm quá giới hạn thì buộc phải xử lý theo luật định. Bên cạnh đây, cần phải truy trách nhiệm của chính quyền, do chính quyền kiểm soát không tốt”, ông Võ nêu.

Theo TS Liêm, cần phải có định hướng, chiến lược phát triển bờ biển, còn việc lập quy hoạch chung phải tùy nhu cầu, thời điểm cụ thể. Theo đây, có thể điều chỉnh theo từng thời điểm để thích hợp có phân khúc, bối cảnh.

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng trong việc đầu tư cần cực kỳ minh bạch và phải tham vấn ý kiến giới chuyên môn, ý kiến cùng đồng, nhất là cư dân khu vực dự án vì chính họ là đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp. Cần tránh hiện trạng lợi ích rơi vào 1 số người, còn người dân thì thiệt hại. Một dự án muốn thành công cần phải hài hòa lợi ích giữa nhà đầu tư, địa phương và cùng đồng dân cư.

Goldenpeninsula.com – Theo Một Thế giới

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án golden peninsula Xem Thêm