Metro Sài Gòn điêu đứng vì thủ tục, thiếu tiền thanh toán cho nhà thầu

Các nhà tài trợ cam đoan bố trí đủ vốn ODA, nhưng nhiều vướng mắc về thủ tục, dự án metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên) vẫn rơi vào hiện trạng thiếu tiền chi trả cho nhà thầu.

Sáng 18/6, công trường thi công gói thầu số 2 dự án metro số 1 khá im ắng. Suốt chiều dài của đoạn lối đi trên cao hơn 8 km từ Ngã tư Bình Thái (quận 9) đến địa điểm giao cắt có những con phố Điện Biên Phủ (quận Bình Thạnh) dường như không thấy bóng dáng công nhân làm việc, dù công trình đang trong GĐ lắp đặt những con phố ray và thi công những nhà ga trên cao.

Tiêu không hết tiền…

Ông Hùng (42 tuổi, ngụ quận 9) phân phối quán ăn ở khu vực Ngã tư Bình Thái, cho biết hơn nửa tháng qua, công trình vắng hoe nên quán ăn của ông cũng vắng khách.

“Có 1 số công nhân đến chi trả tiền cơm còn thiếu. Họ cho biết về quê, chưa biết bao giờ quay lại làm việc”, ông Hùng cho hay.

Theo tài liệu đăng tải trên báo Tiền Phong, UBND TP.HCM vừa yêu cầu Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch – Đầu tư (KHĐT) sớm có văn bản gửi nhà tài trợ JICA và Đại sứ quán Nhật Bản, đề xuất gia hạn hiệu lực khoản vay đến ngày 31/10/2019, để chắc chắn nguồn vốn thực hiện dự án này.

Tuyến Metro số 1 đang ách tắc về thủ tục. Ảnh: Lê Quân.

Theo Hiệp định vay vốn số VN11-P7 ngày 30/3/2012, tổng giá trị khoản vay là 44.302 triệu yen. Việc TP.HCM xin gia hạn là bởi Chính phủ đang triển khai những thủ tục thông qua cấp thẩm quyền về điều chỉnh tổng mức đầu tư của dự án tuyến metro số 1, nên Bộ KHĐT chưa thể phân bổ vốn ODA cấp phát từ ngân sách Trung ương, dẫn đến chậm giải ngân so có công đoạn đã cam đoan có nhà tài trợ.

Đến nay, số vốn chưa giải ngân của Hiệp định vay là 8.766 triệu yen, chiếm 20%, còn khá lớn trong khi Hiệp định vay sẽ hết hạn vào ngày 31/10/2018.

UBND TP.HCM cho hay việc giải ngân những khoản vay không những tùy thuộc vào công đoạn Quốc hội tham khảo, cho phép chủ trương điều chỉnh tổng mức đầu tư, mà còn liên quan đến trình tự thủ tục tham khảo bổ sung vốn ODA cấp phát từ ngân sách Trung ương cho dự án. Việc giải ngân hết số vốn còn lại của Hiệp định vay số VN11-P7 trước ngày khóa sổ khoản vay là rất khó để thực hiện.

Do vậy, rất cần phải yêu cầu gia hạn hiệp định vay thêm 1 năm, nhằm chắc chắn đủ thời gian giải ngân trọn vẹn khoản vay sau khi Quốc hội chấp thuận tổng mức đầu tư điều chỉnh.

Theo Trưởng ban Quản lý những con phố sắt thành thị TP.HCM Lê Nguyễn Minh Quang, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) đã bày tỏ quan ngại về tình hình dự án metro Bến Thành – Suối Tiên có lãnh đạo TP.HCM cũng như Chính phủ Việt Nam.

“Khi đặt vấn đề về vốn cho 1 số tuyến metro khác, phía JICA nói thẳng trước khi bàn chuyện đây thì phải bàn việc chi trả tiền cho những nhà thầu. Từ thực ở của tuyến metro này, JICA rất quan ngại trong việc bố trí vốn cho những dự án khác”, ông Quang cho hay.

Xin tự quyết

Dự án tuyến metro số 1 đang gặp vướng mắc về thủ tục, cụ thể là ở thời điểm điều chỉnh tổng mức đầu tư của dự án (tháng 8/2011) từ 17.400 tỷ đồng (hơn 126.500 triệu yen Nhật) lên hơn 47.300 tỷ đồng (hơn 235.500 triệu yen), dự án thuộc diện phải trình Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư, nhưng sau khi lấy ý kiến những bộ ngành, Thủ tướng thời điểm ấy đã cho phép UBND TP.HCM phê duyệt điều chỉnh dự án, vì có phát sinh tiêu chí công trình trung tâm.

Việc điều chỉnh dự án, JICA đã tuyển chọn giải đáp độc lập để thẩm tra. JICA chọn 2 đơn vị của Singapore, trong đây có doanh nghiệp quản lý đa số hệ thống metro của nước này. Theo JICA, việc điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án là thích hợp, đồng thời cam đoan tăng vốn ODA cho dự án.

Dự án metro luôn trong hiện trạng thiếu tiền chi trả cho nhà thầu. Ảnh: TP.

Từ khi phê duyệt điều chỉnh năm 2011, dự án đã triển khai thi công 4 gói thầu xây lắp chính. Tuy nhiên, có nguyên nhân dự án chưa được Quốc hội thông qua, từ tháng 9/2016 đến nay, việc giao vốn ODA của trung ương dành cho dự án không cung cấp khả năng giải ngân thực ở, dẫn đến việc chi trả cho những gói thầu phải tạm ngưng, những nhà thầu giảm tốc độ thi công và yêu cầu chi trả những khoản kinh phí liên quan.

Trong 1 văn bản báo cáo Chủ tịch Quốc hội và Thủ tướng mới đây, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Thành Phong cho hay tháng 6/2017, làm việc có lãnh đạo TP.HCM, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chấp nhận chủ trương ứng trước vốn trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2016-2020 để thực hiện dự án theo công đoạn.

Sau buổi làm việc đây, UBND TP.HCM đã có nhiều văn bản kiến nghị những bộ – ngành sớm trình Chính phủ về việc ứng trước vốn. Tuy nhiên, dự án metro 1 đã không được bố trí vốn. Để giải quyết gặp khó tạm thời trong việc bố trí vốn ODA từ ngân sách trung ương, UBND TP.HCM đã tạm ứng vốn 3 lần, có số tiền 2.273 tỷ đồng từ ngân sách đô thị, để trả cho những nhà thầu.

Để đẩy nhanh công đoạn triển khai những tuyến những con phố sắt thành thị (metro) trên địa bàn đô thị, UBND TP.HCM vừa có văn bản kiến nghị Bộ Giao thông Vận tải nghiên cứu kỹ cơ chế, chính sách phân phối hàng đặc biệt để phân cấp, phân quyền cho UBND cấp tỉnh trong việc chọn lọc phê duyệt những dự án những con phố sắt thành thị, sớm ban hành quy chuẩn kỹ thuật dùng chung để triển khai việc tích hợp và kết nối giữa những tuyến những con phố sắt thành thị.

Theo Phó chủ tịch UBND TP.HCM Trần Vĩnh Tuyến, giai đoạn này đối có những dự án metro, thời gian tham khảo và phê duyệt danh mục tài trợ của những bộ ngành trước khi trình Thủ tướng còn khá chậm. Thời gian dự định những dự án mất dao động 2-3 năm, nên khi dự án đi vào GĐ triển khai thực hiện thường phải điều chỉnh lại kiến trúc, tổng mức đầu tư cho thích hợp có tình hình thực ở.

Chưa kể, những dự án metro có đặc biệt vốn đầu tư lớn (hàng tỷ USD), thuộc tiêu chí dự án quan trọng quốc gia nên sẽ do Thủ tướng phê duyệt. Như vậy, thủ tục trình duyệt dự án phải qua nhiều cấp, có thể dẫn đến chậm trễ việc triển khai.

Ngoài ra, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về những con phố sắt thành thị của Việt Nam vẫn đang trong quá trình thi công, đã đi vào hoạt động. Một số quy định về đầu tư theo luật pháp Việt Nam có sự khác biệt so có những quy định của những nhà tài trợ nên mất nhiều thời gian để xin ý kiến đồng thuận của nhà tài trợ, làm ảnh hưởng công đoạn dự án.


Goldenpeninsula.com – Theo Tiền phong

Các khách mua đang xem chuyên mục Blog Goldenpeninsula.com

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án golden peninsula Xem Thêm