Đặc khu kinh tế Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc vẫn có HĐND, UBND?

Dự thảo Luật Đơn vị hành chính, kinh tế độc đáo Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc đề xuất chính quyền địa phương đặc khu là gồm có HĐND đặc khu, UBND đặc khu do HĐND đặc khu bầu; có chủ tịch, 2 phó chủ tịch và bỏ chức danh Trưởng đặc khu.

Sáng nay 4-4, đã diễn ra Hội nghị đại biểu Quốc hội (ĐBQH) chuyên trách cho ý kiến vào dự thảo Luật Đơn vị hành chính, kinh tế độc đáo Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc.

Sơ đồ đặc khu kinh tế Vân Đồn

Đặc khu vẫn có HĐND, UBND và bỏ chức danh Trưởng đặc khu

Tiếp thu góp ý của ĐBQH, lần này, tên gọi của luật đã được bổ sung tên 1 vài đơn vị hành chính – kinh tế độc đáo, thành: Luật Đơn vị hành chính – kinh tế độc đáo Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc. Đáng chú tâm, trong 1 vài quy định cụ thể của dự thảo luật, cụm từ “đơn vị hành chính – kinh tế độc đáo” được gọi tắt là “đặc khu”.

Về mô hình tổ chức chính quyền địa phương ở đặc khu, báo cáo giải trình nhắc lại 2 phương án đề xuất của Chính phủ (phương án 1: không tổ chức HĐND, UBND mà thực hiện Thiết chế trưởng đặc khu do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm và phương án 2: tổ chức 1 cấp chính quyền đầy đủ có HĐND, UBND) và trình bày phương án chốt lại.

Ủy Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) xác định việc chỉnh lý, đã đi vào làm việc mô hình chính quyền đặc khu cần chắc chắn chủ trương, đường lối của Đảng, thích hợp có Hiến pháp; bảo đảm tinh gọn đầu mối, phân cấp, phân quyền mạnh; phân định rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân, độc đáo là trách nhiệm của người đứng đầu, có cơ chế giám sát, kiểm soát nghiêm ngặt để phòng ngừa sự lạm quyền.

Từ đây, UBTVQH yêu cầu QH cho tiếp thu chỉnh lý quy định về mô hình tổ chức chính quyền địa phương ở đặc khu theo hướng kết hợp thế mạnh của cả phương án 1 và phương án 2 do Chính phủ trình và đã đi vào làm việc để khắc phục 1 vài hạn chế, phát huy các điểm mạnh của cả hai phương án.

Cụ thể chính quyền địa phương ở đặc khu là cấp chính quyền địa phương gồm có HĐND đặc khu và UBND đặc khu có các đổi mới căn bản về cơ cấu tổ chức, công dụng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm và biện pháp làm việc nhằm bảo đảm tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả.

HĐND đặc khu có tổng số đại biểu không quá 15 người, trong đây số đông làm việc chuyên trách. HĐND đặc khu không tổ chức Thường trực và 1 vài ban; giúp việc HĐND, đại biểu HĐND có văn phòng HĐND đặc khu.

Đặc biệt, UBND đặc khu do HĐND đặc khu bầu, chỉ bao gồm Chủ tịch và 2 Phó Chủ tịch. Chủ tịch UBND đặc khu có các thẩm quyền nổi bật được phân quyền từ chính quyền trung ương và cấp tỉnh, dự thảo luật quy định: Chủ tịch UBND đặc khu do HĐND đặc khu bầu theo trình làng của Bộ trưởng Bộ Nội vụ trên cơ sở thống nhất có Chủ tịch UBND cấp tỉnh, được Thủ tướng Chính phủ phê chuẩn.

Trong đặc khu có 1 vài khu hành chính do Trưởng Khu hành chính đứng đầu. Trưởng Khu hành chính là do Chủ tịch UBND đặc khu bổ nhiệm.

Một nội dung quan trọng là cơ chế giám sát quyền lực ở đặc khu, báo cáo giải trình, tiếp thu dự án luật cũng cho biết, ngoài 1 vài cơ chế giám sát theo quy định của pháp luật hiện hành (của QH, Đoàn ĐBQH, HĐND, Mặt trận Tổ quốc, 1 vài tổ chức chính trị – xã hội khác), dự thảo luật đã bổ sung 1 điều quy định về công khai, minh bạch trong làm việc của chính quyền địa phương ở đặc khu.

Theo đây, quy định trách nhiệm của 1 vài cơ quan chính quyền địa phương ở đặc khu phải công khai làm việc của mình, nội dung công khai, hình thức công khai; trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi để công dân thực hiện quyền tiếp cận tài liệu thích hợp có quy định của pháp luật về tiếp cận tài liệu.

Dự thảo luật cũng bổ sung quy định về Ban Tư vấn, hỗ trợ phát triển đặc khu do Thủ tướng thành lập nhằm thiết lập cơ chế kiểm soát đặc biệt của Trung ương đặt ở từng đặc khu để tăng cường kiểm soát đối có làm việc của 1 vài cơ quan chính quyền địa phương ở đặc khu, độc đáo là trong việc thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của 1 vài cơ quan nhà nước cấp trên được luật này phân quyền cho chủ tịch UBND đặc khu.

Cơ chế kiểm soát này được thực hiện thông qua việc giải đáp cho UBND, chủ tịch UBND đặc khu trước khi chọn lọc các vấn đề quan trọng; cảnh báo 1 vài cơ quan chính quyền địa phương ở đặc khu về các rủi ro, hạn chế, bất cập trong làm việc của 1 vài cơ quan này.

Ban Tư vấn, hỗ trợ phát triển đặc khu giúp Thủ tướng theo dõi, phân tách làm việc của UBND, chủ tịch UBND đặc khu, kiến nghị có Thủ tướng về các vấn đề có liên quan đến phát triển của đặc khu.

UBTVQH lý giải đáp việc bổ sung cơ chế này cũng là tiếp thu bí kíp của 1 vài nước, nhằm thử nghiệm phương thức kiểm soát quyền lực mới, đặc biệt, tương xứng có thẩm quyền nổi bật của chính quyền địa phương ở đặc khu.

Chức năng, nhiệm vụ và làm việc của Ban Tư vấn, hỗ trợ phát triển đặc khu không trùng lặp có công dụng tham mưu, giúp việc của 1 vài cơ quan chuyên môn thuộc chính quyền đặc khu, công dụng giám sát của HĐND đặc khu cũng như công tác chỉ đạo của Ban chỉ đạo quốc gia về thi công 1 vài đơn vị hành chính – kinh tế độc đáo.

Đại biểu Hoàng Quang Hàm

Góp ý về quy định Thủ tướng lập Ban Tư vấn, hỗ trợ phát triển đặc khu, ĐBQH Hoàng Quang Hàm (Phú Thọ) cho rằng cơ chế đây sẽ giúp tránh hiện trạng phải xử lý cán bộ làm sai khi “việc đã rồi”. Tuy nhiên, theo ông Hàm, ban này không nên làm việc không ngừng nghỉ mà chỉ thực hiện giám sát theo chuyên đề…

ĐBQH Hoàng Quang Hàm cũng băn khoăn về quy định ngân sách đặc khu (Điều 39). Theo dự thảo luật, đặc khu là đơn vị hành chính tương đương cấp huyện, căn bản thực hiện theo luật ngân sách nhà nước.

Ông Hàm lo ngại quy định này sẽ rất khó triển khai trong thực tiễn vì nhiệm vụ thu chi của đặc khu sẽ tùy thuộc UBND cấp tỉnh nhưng việc sử dụng nguồn lực có được như nào lại hoàn toàn do đặc khu chọn lọc.

“Một ông là người lo nguồn trong khi ông khác lại toàn quyền tiêu. Quy định này sẽ không phát huy được quyền, không cân đối được ngân sách tỉnh, ngân sách đặc khu” – ông Hàm “mổ xẻ”.

ĐBQH Tô Văn Tám (Kon Tum) nhìn nhận dự thảo luật mới lần này xác định đặc khu là 1 cấp chính quyền địa phương, có cả HĐND và UBND là thích hợp. Song, ĐB Tô Văn Tám băn khoăn về quy định đại biểu HĐND đặc khu có 15 người nhưng lại không rõ về mật độ hay số lượng tuyệt đối số đại biểu chuyên trách mà chỉ quy định chung chung “số đông là chuyên trách” dẫn đến khi có thể gây lúng túng.

Bên cạnh đây, việc duy trì cả 2 cơ quan Văn phòng HĐND và Văn phòng UBND ở đặc khu là không đúng có chưa thích hợp có chủ trương tinh gọn bộ máy đang triển khai.

“Ban Tư vấn, hỗ trợ phát triển đặc khu được giao quyền quá lớn khi dự luật quy định 1 loạt đầu việc mà Chủ tịch UBND đặc khu phải xin ý kiến ban giải đáp này”- ông Tám lo ngại.

Làm rõ thêm, ĐBQH Tô Văn Tám phân tách Chủ tịch UBND đặc khu được bổ nhiệm thẳng từ Thủ tướng xuống thì việc có ban giải đáp này đúng là rất cần nhưng dự luật cũng quy định đặc khu đã có HĐND cộng cấp, lại có rất nhiều cơ quan giám sát khác ở tỉnh thì việc có thêm Ban Tư vấn, hỗ trợ phát triển đặc khu do Thủ tướng thành lập bởi thế vô hình chung lại thêm ràng buộc có Chủ tịch UBND đặc khu.

“Vì vậy không cần thiết có Ban Tư vấn, hỗ trợ phát triển đặc khu vì theo hệ thống chính trị đã có rất nhiều thiết chế kiểm tra, giám sát làm việc đặc khu” – ông Tám kiến nghị.

Tán đồng, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh Đỗ Thị Lan cũng cho rằng quy định về công dụng nhiệm vụ Ban giải đáp, hỗ trợ phát triển đặc khu như dự thảo luật là chưa hợp lý vì luật đã chỉnh lý, xác định đặc khu là 1 cấp chính quyền có HĐND.

Theo bà Lan, dự luật quy định UBND tỉnh và Chủ tịch UBND tỉnh thực hiện thẩm quyền quản lý ở đặc khu theo luật này và 1 vài luật khác, nghĩa là cấp tỉnh vẫn thực hiện đầy đủ quyền chỉ đạo có đặc khu như 1 cấp chính quyền trực thuộc. Điều này khẳng định đã đủ sức kiểm soát 1 vài làm việc ở đặc khu theo 1 vài luật hiện hành.

Mặt khác, việc lập thêm ban giải đáp là chưa thích hợp có chủ trương tinh gọn bộ máy, phát huy hiệu lực, hiệu quả của bộ máy hành chính ở đặc khu.

“Có thêm ban này là chồng chéo công dụng vì UBND đặc khu đã chịu sự giám sát, điều hành của nhiều cấp rồi, lại thêm 1 cơ chế khác, sẽ thành bó buộc”- bà Lan nhấn mạnh.


Goldenpeninsula.com – Theo NLĐ

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án golden peninsula Xem Thêm