Chuẩn bị triển khai cao tốc Bắc – Nam: Trông chờ nguồn vốn trong nước

Kế hoạch xây dựng xa lộ Bắc – Nam vừa được Bộ GTVT đệ trình Chính phủ và Thủ tướng. Bản kế hoạch này tiếp thu đa số các ý kiến của dư luận xã hội và đại biểu Quốc hội. Tuy nhiên, để đạt được công đoạn, khắc phục các bất cập của loại hình đầu tư BOT, dự án trọng tâm này đang phải vượt qua nhiều thách thức.



Năm 2021 sẽ đã đi vào hoạt động thêm 654 km xa lộ trên trục Bắc – Nam (trong ảnh: Cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình). Ảnh: Bảo An.

Đấu thầu phải minh bạch

Quốc hội đã thông qua chủ trương xa lộ Bắc – Nam phía đông (gọi tắt là xa lộ Bắc – Nam) ở Nghị quyết số 52/2017/QH14. Trong đây, Quốc hội đưa ra yêu cầu phòng chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực, chắc chắn tranh giành bình đẳng, khắc phục các bất cập của loại hình BOT. Chính vì vậy, 1 trong các nội dung được tập trung giải trình và đưa ra phương pháp xử lý trong tờ trình của Bộ GTVT lên Chính phủ là việc chọn lọc nhà đầu tư thông qua đấu thầu.

Cụ thể, Bộ GTVT yêu cầu Chính phủ: Ngay trong quá trình dự định các dự án, cho phép Bộ GTVT chọn lọc các nhà giải đáp chuyển nhượng thực hiện công tác lập hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời thầu chọn nhà đầu tư. Bộ GTVT cũng nêu quyết tâm thực hiện trọn vẹn việc chọn lọc nhà đầu tư thông qua đấu thầu trong vòng 12 tháng có tinh thần “làm việc cả ngày cuối tuần”.

Với trường hợp chỉ 1 nhà thầu đăng ký tham dự, rút bí kíp trước đây (chỉ xin cơ chế chỉ định thầu các dự án BOT ở cấp Chính phủ), lần này, Bộ GTVT yêu cầu thực hiện theo Nghị quyết về xa lộ Bắc – Nam của Quốc hội. Cụ thể, trong trường hợp này, Bộ GTVT kiến nghị Chính phủ báo cáo ủy ban Thường vụ Quốc hội tham khảo.

Với các dự án sử dụng hoàn toàn bằng ngân sách, Bộ GTVT cũng yêu cầu được thực hiện đúng tiêu chuẩn đấu thầu. Để rút ngắn công đoạn, Bộ GTVT yêu cầu được thực hiện đấu thầu cho từng gói thầu độc lập có thời gian đấu thầu dao động 5 tháng.

Trên cơ sở đây, Bộ GTVT đặt mục tiêu sẽ bắt đầu làm dự án Thứ nhất thuộc xa lộ Bắc – Nam vào tháng 8/2018 (là dự án đầu tư bằng ngân sách), cuối năm 2019 ký các hợp đồng dự án xa lộ theo hình thức BOT và sau đây triển khai đồng loạt để thực hiện đúng yêu cầu Quốc hội đề ra (đã đi vào hoạt động 654 km xa lộ Bắc – Nam vào năm 2021).

Không để hiện trạng tay không bắt giặc

Một trong các điểm mới trong đề xuất của Bộ GTVT là tăng mật độ vốn chủ có của nhà đầu tư ở xa lộ Bắc – Nam lên 20% trong tổng mức đầu tư dự án (quy định GĐ này, nhà đầu tư BOT chỉ cần có vốn chủ có 10% – 15%). Điều này sẽ khắc phục được dư luận về việc “tay không bắt giặc” của các nhà đầu tư BOT lâu nay.

Bộ GTVT cũng yêu cầu cho phép nhà đầu tư tăng mật độ vốn chủ có hơn con số 20% nhưng cũng đưa ra cảnh báo: Nếu chủ đầu tư góp vốn chủ có càng cao, khả năng đẩy tổng mức đầu tư dự án càng cao. Bởi vì, hợp đồng dự án chỉ tính lợi nhuận của nhà đầu tư trên vốn chủ có và con số này (đang được Bộ GTVT yêu cầu mức cao nhất là 11,7%) cao hơn lãi suất ngân hàng.

Với trường hợp sau khi trúng thầu 3 tháng, nhà đầu tư không thu xếp đủ vốn để thực hiện dự án, Bộ GTVT cũng yêu cầu hủy bỏ kết quả trúng thầu, báo cáo Ủy ban Thường vụ tham khảo.

Một trong các điểm khiến nhà đầu tư BOT lâu nay phản ứng là các dự án BOT bị quản lý chặt theo cơ chế thực thanh thực chi, gây gò bó trong ứng dụng phương pháp kỹ thuật đẩy nhanh công đoạn, tiết kiệm kinh phí cũng được Bộ GTVT yêu cầu tháo gỡ. Cụ thể, Bộ GTVT yêu cầu Chính phủ thống nhất nội dung: Giá trị vốn vóp của Nhà nước thông qua đấu thầu là giá trị chi trả cuối cùng cho nhà đầu tư, không tùy thuộc vào phương pháp kỹ thuật, phương pháp xây dựng.

Trông chờ ngân hàng trong nước

Cũng trong báo cáo gửi Chính phủ, Bộ GTVT phân tích: Với việc các đề xuất về tín dụng của dự án không được thông qua (như bảo lãnh doanh thu tối thiểu, bảo lãnh tỷ giá, bảo lãnh trách nhiệm của Chính phủ…), việc kêu gọi nguồn lực của các nhà đầu tư hay các tổ chức tín dụng nước ngoài vào dự án này là “không khả thi”.

Trong khi đây, có nguồn tín dụng trong nước đang vướng mắc các quy định về mật độ huy động vốn ngắn hạn cho vay dài hạn của Ngân hàng Nhà nước. Vì vậy, Bộ GTVT yêu cầu Chính phủ giao Ngân hàng Nhà nước chủ trì, phối hợp có Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính và Bộ GTVT nghiên cứu kỹ, đề xuất phương án huy động vốn tín dụng cho dự án.

Bộ GTVT cũng yêu cầu Chính phủ bổ sung lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước và UBND các tỉnh/đô thị có dự án đi qua vào Ban chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án trọng tâm ngành GTVT để chỉ đạo dự án này.

Vì dự án có diện tích lớn, phức tạp, triển khai gấp, Bộ GTVT cũng yêu cầu thành lập nhóm công tác liên ngành (bao gồm Bộ GTVT, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Xây dựng, Bộ Tư pháp và lãnh đạo địa phương có dự án đi qua) để đàm phán, thực hiện từng dự án.

Tạo nền móng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội

l Cao tốc Bắc – Nam phía đông GĐ 2017 – 2020 được Quốc hội thông qua có 654 km, tổng mức đầu tư gần 120.000 tỷ đồng (vốn ngân sách 55.000 tỷ đồng) đã đi vào hoạt động vào năm 2021. Có trọn vẹn 11 dự án thành phần gồm 8 dự án BOT và 3 dự án đầu tư hoàn toàn bằng ngân sách.

l Báo cáo trước Quốc hội, đại diện Chính phủ phân tích việc đầu tư xây dựng 1 số đoạn đường bộ xa lộ trên tuyến Bắc – Nam là chẳng thể đình trệ. Cụ thể, Chính phủ cho rằng, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông GĐ này là điểm nghẽn của quá trình phát triển. Theo các báo cáo chỉ số năng lực tranh giành toàn cầu xuất bản năm 2017, phân tích đến năm 2015, năng lực tranh giành toàn cầu của Việt Nam chỉ đứng địa điểm thứ 60/138 quốc gia và đứng thứ 7 khu vực Đông Nam Á.

Tờ trình Chính phủ trình Quốc hội phân tích: Hành lang vận tải Bắc – Nam kết nối trọng điểm chính trị Thủ đô Hà Nội và trọng điểm kinh tế TP HCM đi qua 32 tỉnh và đô thị, kết nối 4 vùng kinh tế trọng tâm Bắc Bộ, miền Trung, phía Nam và vùng Đồng bằng sông Cửu Long nên có vai trò rất quan trọng đối có sự phát triển kinh tế của đất nước. “Đường bộ xa lộ trên tuyến Bắc – Nam phía Đông GĐ 2017 – 2020, cung cấp các tiêu chí năng lực vận tải lớn, tốc độ cao, an toàn, tạo nền móng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội”- Báo cáo của Chính phủ nêu.


Goldenpeninsula.com – Theo Tiền phong

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án golden peninsula Xem Thêm