Chưa rõ cú hích từ đặc khu!

Bản chất sự tranh giành của nền kinh tế quốc gia là sự tranh giành của 1 số siêu thành phố lớn có đội ngũ trí thức, chất lượng của công ty nhằm tạo giá trị tăng lên cho nền kinh tế… Những nhân tố này, đối chiếu vào 3 đặc khu trong dự thảo luật sẽ rất khó tạo ra cú hích đột phá

* Đại biểu Quốc hội Trương Trọng Nghĩa và nhiều ý kiến khác cho rằng chưa nên thông qua dự án Luật Đơn vị hành chính – kinh tế độc đáo Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc ở kỳ họp Quốc hội lần này. Vậy quan điểm của ông ra sao?

– Ông Huỳnh Thế Du, giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright: Là người tìm hiểu về lĩnh vực này, tôi thấy địa điểm (gần phân khúc rộng lớn và nền móng về hạ tầng “cứng” và “mềm” đâyng vai trò chọn lọc) đâyng vai trò cực kỳ quan trọng nếu không nói là chọn lọc. Do vậy, đến giờ này vẫn chưa thuyết phục được tôi nguyên do ở sao chọn làm đặc khu kinh tế (ĐKKT) ở 3 địa điểm là Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc.

Tôi nói vậy có nghĩa là có vấn đề nghiêm trọng về cơ sở vật chất, bao gồm cả cơ sở vật chất “cứng” và “mềm”. Để đầu tư hệ thống hạ tầng về điện, nước, giao thông cho bài bản thì theo tính toán của ban soạn thảo dự luật là cần dao động 1,5 triệu tỉ đồng. Đây là số tiền khổng lồ và là gánh nặng cho nền kinh tế quốc gia.

Quan trọng hơn, cơ sở hạ tầng “mềm” cho 1 số ĐKKT cũng chưa có, đơn cử như lương của lực lượng lao động có kỹ năng ở đây phải cao hơn 1 số TP lớn như Hà Nội, TP HCM đáng kể mới lôi kéo được lao động có chất xám, có kỹ năng và nhất là đội ngũ trí thức chất lượng cao… Do đây, 1 số nơi xa như địa điểm của 3 đặc khu sẽ bất lợi về nguồn lực, không có năng lực tranh giành. Nếu muốn thử nghiệm 1 số cơ chế độc đáo nào đây và tạo mầm đột phá thì cần phải “trồng” ở nơi “đất tốt” chứ không phải 1 số nơi gần như “đồng không mông quạnh”.

Một góc thị trấn An Thới, huyện đảo Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang Ảnh: HOÀNG TUẤN

* Vậy theo ông, việc chọn lọc địa điểm để làm 3 ĐKKT là chưa thuyết phục?

– Về tiêu chuẩn là tranh giành theo năng suất, như năng suất của công ty là 1 đồng chi phí làm sao phân phối được giá cao nhất. Năng suất có nhiều nhân tố tổng hợp, trong đây chất xám và tri thức đâyng vai trò chọn lọc, thì ĐKKT phải ở nơi tạo ra khả năng tranh giành mới quan trọng, còn 1 số ưu đãi như thuế, giá thuê đất… chỉ 1 số đơn vị yếu mới cần. Vô hình trung, 1 số ưu đãi của chúng ta sẽ tạo ra chọn lọc ngược, là chọn ông yếu không có khả năng tranh giành mà điều này trong quá khứ chúng ta đã phải trả giá.

* Nếu lập luận dưới góc độ cần lập ra 1 số ĐKKT để tạo cú hích, làm động lực cho nền kinh tế phát triển thì sao, thưa ông?

– Sức hút của 1 nền kinh tế là gì? Là người giỏi, người giàu và công ty. Muốn vậy, điều kiện phải là 1 số nơi sống tốt, có cơ sở hạ tầng tốt và nhiều nhân tố khác thì ở Việt Nam giai đoạn này, phải là Hà Nội và TP HCM. Doanh nghiệp cũng phải ở nơi có năng suất, năng lực tranh giành tốt. Bản chất sự tranh giành của nền kinh tế quốc gia giai đoạn này là sự tranh giành của 1 số khu thành phố lớn để lôi kéo đội ngũ trí thức, đội ngũ công ty chất lượng nhằm tạo giá trị tăng lên cho nền kinh tế… Những nhân tố này, khi đối chiếu vào địa điểm để chọn làm 3 ĐKKT là rất khó có cú hích đột phá cho nền kinh tế.

Thật ra, có Trung Quốc, đặc khu thành công nhất đến giờ là Thẩm Quyến, còn 1 số nơi khác không phải là quá nổi trội. Thẩm Quyến có địa điểm rất thuận lợi vì gần Hồng Kông, nơi có tri thức và công nghệ và là nơi mở ra phân khúc rộng lớn và nhiều tiềm năng khi đây. Họ có cả thiên thời, địa lợi, nhân hòa nên thành công.

Ở Việt Nam, do chưa có phân khúc đầy đủ nên có ý kiến cho rằng tạo ra 1 nơi có phân khúc đầy đủ thì nhà đầu tư sẽ đến. Nhưng nhìn ra khu vực, nhiều nơi cho nhà đầu tư 1 “mảnh đất trống” và thích làm gì thì làm nhưng cũng không thành công. Bởi như tôi nói, nhân tố quan trọng nhất là năng suất, bao gồm cả 1 hệ thống hạ tầng hỗ trợ cơ sở vật chất, nguồn nhân lực…

Nếu cho cơ chế đặc biệt, biến 1 số ĐKKT thành “thiên đường thuế” thì liệu 1 số công ty có đăng ký kinh doanh ở 1 số thiên đường thuế này? Trong khi muốn có thiên đường thuế phải liên quan đến dịch vụ tài chính ngân hàng có toàn bộ sản phẩm tài chính, công cụ tài chính rất phức tạp.

* Ngay cả cơ chế quản lý cho 1 số đặc khu làm sao hiệu quả nhất đến giờ cũng chưa được hoàn chỉnh?

– Theo tôi, trước tiên đừng nghĩ tới quản lý mà phải nghĩ về điều kiện để kích hoạt 1 số đặc khu phát triển thì cơ chế là gì, nhà nước xây cơ sở hạ tầng có sẵn lôi kéo nhà đầu tư mục đích cuối cùng có tạo ra việc làm và thu ngân sách cho nền kinh tế, nó có tương ứng có ngân sách nhà nước đã bỏ ra? Chưa kể, nghĩ tới 3 đặc khu này giai đoạn này, nhà đầu tư có thể chỉ quan tâm tới nhà đất, sòng bạc và có khi là cả phố đèn đỏ. Mà sốt đất do mua đi phân phối lại thì nền kinh tế không được hưởng lợi.

* Nhiều ý kiến cho rằng 1 số mô hình ĐKKT trên địa cầu rất ít thành công và thời điểm này không phải là “thời của đặc khu”?

– Đúng vậy, bây giờ không phải là thời của ĐKKT, đầu tư sẵn mọi thứ, nhà xưởng rộng lớn rồi mời nhà đầu tư đến. Giờ là thời của 1 số chuỗi giá trị toàn cầu nên cần mức độ phi tập trung, chuyên biệt hóa. Do đây, chưa cần vội thông qua Luật Đặc khu khi này, nếu cần là tạo cơ chế đặc biệt cho Hà Nội và TP HCM thì khả năng thành công nhanh hơn và tạo tác động lớn hơn. Khi nhắc tới nền kinh tế quốc gia có sức tranh giành, người ta thường nhắc đến Bắc Kinh, Thượng Hải (Trung Quốc); Tokyo (Nhật Bản) hay Seoul (Hàn Quốc)… Những nền móng phát triển phải tập trung ở 1 số siêu thành phố gắn có công nghiệp hóa, tiên tiến hóa.

Ông TRẦN HỮU HIỆP, nguyên Ủy viên chuyên trách Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ:

Ba băn khoăn cần lời giải

Việc thành lập 3 ĐKKT là cần thiết nhằm tạo ra động lực cho phát triển. Tuy nhiên, ban soạn thảo cần có lời giải cho 3 băn khoăn: gom chính sách phân phối hàng dùng chung cho cả 3 đặc khu là sự khiên cưỡng; ĐKKT vẫn còn là mô hình cấp huyện, khó vượt qua chiếc áo cũ và sẽ vướng thể chế của “vòng kim cô” cấp tỉnh, mà cấp tỉnh vốn đang bị vướng mắc khi muốn vươn lên đột phá mới. Các đặc khu có khả năng tạo ra “cực tăng trưởng” của quốc gia khi chỉ là diện tích cấp huyện? Chưa định hình rõ mục tiêu ưu tiên danh tiếng của mỗi đặc khu vốn có nhiều khác biệt ngoài ưu tiên đất đai, lôi kéo FDI và casino. ĐKKT liệu có thể trở thành “phòng thí nghiệm chính sách phân phối hàng” lan tỏa ra 1 số nơi khi chỉ dựa trên 1 số ưu đãi nổi bật?

TS ĐOÀN VĨNH TƯỜNG, Chủ nhiệm đề tài về nguồn vốn để phát triển kinh tế biển ở Khánh Hòa:

Đề phòng bằng “hàng rào kỹ thuật”

Việc thi công 1 số ĐKKT Chính phủ đã có chủ trương. Điều cần bàn là phải có quy định rõ 1 số nhà đầu tư nào, đầu tư lĩnh vực gì thì được thuê đất 99 năm hay 50 năm, chứ không phải ai cũng được thuê 99 năm.

Việc người dân lo lắng có tiềm lực kinh tế mạnh, khả năng 1 số nhà đầu tư Trung Quốc đổ vốn vào 1 số đặc khu là rất cao, nguy cơ sẽ hình thành 1 “đặc khu của Trung Quốc” ngay trên đất nước ta là đúng. Cả 3 ĐKKT hiện nằm ở 1 số địa điểm khá nhạy cảm nên sự lo lắng là có cơ sở, chúng ta phải đề phòng. Cụ thể là cơ quan soạn thảo phải thi công cho được “hàng rào kỹ thuật” nghiêm ngặt, đây là 1 số luật, nghị định, thông tư… quy định cụ thể từng trường hợp độc đáo để quản lý, giám sát.


Goldenpeninsula.com – Theo NLĐ

Các khách hàng đang xem chuyên mục Blog Goldenpeninsula.com

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án golden peninsula Xem Thêm