Bao giờ mái ngói cổ nhà thờ Đức Bà được tháo dỡ để trùng tu?

Khởi công trùng tu từ tháng 6.2017, nhưng đến nay hạng mục quan trọng nhất của nhà thờ Đức Bà là mái ngói cổ đã bị xuống cấp có hơn 100.000 viên ngói, vẫn chưa được tháo dỡ để thay thế.



Nhà thờ Đức Bà 138 năm tuổi đang được đại trùng tu. ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Ngày 19.7, linh mục Hồ Văn Xuân, Tổng đại diện Tòa Tổng giám mục giáo phận Sài Gòn – TP.HCM, Trưởng ban trùng tu nhà thờ Đức Bà (số 1 Công xã Paris, P.Bến Nghé, Q.1, TP.HCM), cho biết do quá trình trùng tu công trình kiến trúc tôn giáo 138 năm tuổi này gặp 1 số gặp khó, và để chắc chắn kết quả trùng tu được tốt nhất, nên thời gian trùng tu có thể kéo dài gấp đôi so có chuẩn bị. Kế hoạch ban đầu chuẩn bị thi công các hạng mục trùng tu từ năm 2017 đến năm 2019, nhưng nay có thể kéo dài thêm các năm thứ hai mới có thể đã đi vào hoạt động trọn vẹn công trình.



Thay thế hơn 100.000 viên ngói cổ trên các mái nhà thờ Đức Bà theo nguyên trạng là 1 trong các hạng mục quan trọng nhất của việc trùng tu. ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Theo linh mục Hồ Văn Xuân, nhìn ngoại khu công trình nhà thờ trông kiên cố và bề thế có các con phố nét kiến trúc đặc thù, có sự phối kết hài hòa giữa 2 trường phái kiến trúc cổ điển châu Âu, là Roman – Gotich, tuy nhiên trải qua thời gian hàng trăm năm tồn ở, nhiều hạng mục của nhà thờ đã bị xuống cấp, đặc thù là mái ngói nhiều địa điểm bị thấm dột, chóp tháp chuông bị bong tróc, các ô kính màu trên cửa sổ tường nhà thờ không còn nguyên vẹn… Việc trùng tu sẽ tập trung vào các hạng mục này, có mục tiêu thay thế mới bằng chất liệu tốt nhất, chắc chắn nguyên trạng để công trình tiếp tục trường tồn qua thời gian.

Do kiến trúc của ngôi nhà thờ rất đặc thù, cách thi công tỉ mỉ, công phu và đạt độ chính xác cao, lại nằm giữa phố xá đông đúc, nên việc trùng tu đòi hỏi phải cân nhắc rất kỹ lưỡng có sự giải đáp của nhiều doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân có chuyên môn cao, nhiều bí kíp trong kiến trúc và văn hóa.

Linh mục Hồ Văn Xuân

Ngày 30.6.2018, nghi thức gỡ 1 số viên ngói trên mái nhà thờ Đức Bà đã được các chức sắc trong Tòa Tổng giám mục giáo phận Sài Gòn – TP.HCM thực hiện. Dự kiến ngay sau đây sẽ bước vào GĐ gỡ ngói cũ, thay rui mè và lợp ngói mới. Tuy nhiên, hiện công đoạn này vẫn đang được tính toán lại, sau khi chắc chắn đầy đủ các nhân tố kỹ thuật, thẩm mỹ… tối ưu nhất, thì mới bắt đầu.

Theo linh mục Hồ Văn Xuân, để tháo gỡ trọn vẹn mái ngói để thay thế, sẽ phải trải qua hơn 10 công đoạn nữa liên quan đến kỹ thuật thi công, mới có thể thực hiện trên thực ở. Thời gian tháo dỡ trọn vẹn mái ngói, bởi thế đang được tính toán để xác định cụ thể.

Nhà thờ Đức Bà nổi tiếng là công trình kiến trúc đặc thù theo kiểu Roman – Gotich, do kiến trúc sư người Pháp là Bourad kiến trúc và thi công, nên hầu như toàn bộ vật tư – từ ngói, thép, gạch, bù loong, đinh vít… đều được nhập từ Pháp. Vì thế, khi công trình trùng tu bắt đầu, Đức cố Tổng Giám mục Phaolô Bùi Văn Đọc đã chọn lọc cho nhập vật tư từ Pháp, Bỉ, Đức; cộng có giải đáp kỹ thuật đến từ các doanh nghiệp châu Âu như Vmzinc, Monier (Pháp); Meyer-Holsen, Giruhuber, Handle, Quick Mix (Đức) qua trung gian Công ty Eurohaus là đại diện của các doanh nghiệp trên ở Việt Nam. Các doanh nghiệp này đã có rất nhiều bí kíp trong việc trùng tu các công trình cổ ở châu Âu, từ nhà thờ cổ đến các lâu đài xưa…

“Quyết định trên của Đức cố Tổng Giám mục Phaolô cũng đã được ngài trăn trối lại như 1 di chúc thiêng liêng, mong muốn các thế hệ mai sau còn có thể sử dụng nhà thờ Đức Bà hàng trăm năm nữa. Do đây, Ban trùng tu đã quyết tâm vượt mọi gặp khó để thực hiện di chúc này khi bắt tay vào việc: đây là làm các gì tốt nhất cho nhà thờ Chính tòa Đức Bà Sài Gòn, từ việc chọn và mua chất liệu thi công cho đến việc thi công công trình”, linh mục Hồ Văn Xuân chia sẻ.

Những chất liệu phục vụ cho công tác trùng tu được nhập từ nước ngoài, như ngói mũi tên (ngói tây) của hãng Monier – Pháp (27.250 viên, bảo dưỡng 30 năm) được sử dụng cho mái trên của nhà thờ.

Ngói âm dương (10.300 viên) và ngói vảy cá (86.000 viên) của hãng Meyer-Holsen – Đức (bảo dưỡng 40 năm) được sử dụng cho mái dưới và các chóp (nằm phía giao lộ Lê Duẩn – Phạm Ngọc Thạch, Q.1) của nhà thờ.

Kẽm Azengar của Công ty VMZINC thuộc Tập đoàn Umicore được sử dụng cho việc thay 2 tháp nhọn; máng xối (hứng nước từ mái ngói) cũng của hãng VMZINC sản xuất.

Phương án được đưa ra là sẽ thay thế trọn vẹn mái ngói tây, ngói vảy cá, ngói âm dương theo nguyên trạng và xây lại bờ mái, bờ nóc, bờ gom nước… của nhà thờ.



Cuộc đại trùng tu nhà thờ Đức Bà hướng đến mục tiêu gìn giữ ngôi thánh các con phố có kiến trúc đặc thù này trường tồn qua thời gian. ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Toàn bộ mái ngói nhà thờ Đức Bà có dao động 100.000 viên ngói sẽ được tháo dỡ để thay mới. Nhưng nguyên do nội khu vẫn chắc chắn an toàn để cử hành thánh lễ mỗi ngày, là bởi ngay từ khi mới thi công, phần phía trên nhà thờ được kiến trúc tách biệt giữa mái ngói và vòm bê tông kiên cố bao kín không gian bên dưới. Do đây, dù có tháo dỡ trọn vẹn mái ngói cũng sẽ không ảnh hưởng đến kết cấu phần còn lại. Và cũng nhờ có vòm bê tông kiên cố bao kín không gian bên dưới nên ánh nắng, nước mưa chẳng thể “lọt” vào nội khu bên trong xe nhà thờ. Các kết cấu chính của công trình như móng, tường, mái vòm, qua thẩm định, vẫn chắc chắn tường tồn theo thời gian.

Lịch sử 138 năm nhà thờ Đức Bà

Tháng 8.1876, Thống đốc Nam Kỳ Guy Victor Auguste Duperré đã tổ chức thi tuyển kiến trúc nhà thờ Sài Gòn (nay là nhà thờ Đức Bà).

Ngày 7.10.1877, cử hành nghi thức làm phép và đặt viên đá Thứ nhất thi công nhà thờ Sài Gòn (nay là nhà thờ Đức Bà) theo đồ án của kiến trúc sư J.Bourad (Pháp) cực kỳ đặc thù đã phối hợp hài hòa hai trường phái kiến trúc cổ điển lừng danh Roman và Gotich.

Ngày 11.4.1880, thánh lễ làm phép và khánh thành nhà thờ Sài Gòn. Các vật tư chính để thi công nhà thờ như xi măng, sắt thép, ngói, kính màu, chuông… đều được có từ Pháp sang. Kinh phí thi công đều do nhà nước Pháp thời ấy cung cấp có số tiền 2,5 triệu francs Pháp theo thời giá khi bấy giờ.

Năm 1895, theo kiến trúc bổ túc của kiến trúc sư Fernand Gardes, hai tháp thép dạng chóp nhọn được lắp dựng thêm bên trên tháp chuông, khiến cho tháp chuông nhà thờ vươn cao trên bầu trời có chiều cao mỗi tháp dao động 60m. Bên trên 2 tháp có bộ chuông nặng gần 30 tấn có 6 quả chuông cổ được phối âm đặc thù có các cung: sol – la – si – do – re – mi, do hãng đúc chuông Bollee chế tác vào năm 1879, ở Pháp, có các các con phố nét họa tiết rất tinh xảo. Bộ chuông nặng tổng cộng dao động 30 tấn.

Năm 1959, Đức Hồng y Agagianian đã làm phép tượng Đức Mẹ Hòa Bình ở quảng trước trước nhà thờ Sài Gòn. Từ đây, có sự kiện này, nhà thờ Sài Gòn có tên gọi là nhà thờ Đức Bà.

Tháng 4.2015: Tòa Tổng giám mục Giáo phận Sài Gòn – TP.HCM ra mắt chọn lọc trùng tu

Tháng 4.2017: UBND TP.HCM có văn bản chấp thuận

Tháng 6.2017: Khởi công đại trùng tu

Goldenpeninsula.com – Theo Thanh niên

Các quý khách đang xem chuyên mục Blog Goldenpeninsula.com

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án golden peninsula Xem Thêm