21.000 hộ dân sống ven kênh rạch TPHCM sẽ đi về đâu?

Thực hiện chủ trương chỉnh trang đô thị, tổ chức lại cuộc sống cho người dân được tốt hơn, những năm qua, TPHCM đã di dời được gần 40.000 căn nhà “ổ chuột” ở trên, ven kênh rạch. Hiện đô thị đặt mục tiêu từ nay đến năm 2020 tiếp tục di dời, tái lập lại cuộc sống cho dao động hơn 21.000 căn hộ cao tầng “ổ chuột” lụp xụp trên, ven kênh rạch đô thị. Tuy nhiên, vấn đề đang được đặt ra là hàng chục nghìn hộ dân này sẽ đi về đâu khi đô thị thực hiện di dời nhà trên, ven kênh rạch?


Cảnh đối lập giữa khu nhà “ổ chuột” ở quận 4 có những dãy chung cư cao tầng. Ảnh: MINH QUÂN

Người dân băn khoăn không biết đi về đâu?

Trước đây, khi nói đến nhà “ổ chuột”, người ta sẽ nghĩ ngay đến những dòng kênh thuộc loại ô nhiễm bật nhất ở TPHCM như: Nhiêu Lộc – Thị Nghè, Tàu Hủ – Bến Nghé, Tân Hóa – Lò Gốm. Tuy nhiên, có sự nỗ lực của chính quyền đô thị, thì trong nhiều năm qua, hàng chục nghìn hộ dân sống trên và ven kênh rạch này đã được di dời đến những nơi ở mới khang trang hơn, cuộc sống tạm dần ổn định và thoát khỏi cảnh sống chui rúc trong những ngôi nhà lụp xụp, ô nhiễm và nguy cơ bệnh tật.

Ông Nguyễn Văn Dũng (sống ở chung cư Nhiêu Lộc, Quận Tân Phú), chia sẻ: “Trước đây gia đình tôi sống trong căn chòi tạm bợ “ổ chuột” dọc ven kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè, khi đây dọc ven kênh này ô nhiễm, nhớp nhúa kinh khủng. Lúc đây, do không có điều kiện nên đành nhận lời sống trong ngôi nhà tạm bợ. Tuy nhiên, sau đây chính quyền đô thị có chính sách phân phối hàng hỗ trợ khi di dời nên gia đình tôi được tái ổn định chỗ ở ở chung cư Nhiêu Lộc. Nhờ vậy, mà nhiều năm qua, gia đình tôi mới có chỗ ở ổn định đàng hoàng, giúp gia đình tôi có chỗ ổn định chỗ ở và lạc nghiệp, đến giờ cuộc sống khá ổn định”.

Trong khi những hộ sống ven kênh rạch trước đây được di dời đã ổn định chỗ ở, cuộc sống thì giờ đây khi biết chủ trương TPHCM dự tính cho cuộc di dời thứ hai có dao động 21.000 sống trên và ven kênh rạch còn lại trên địa bàn TPHCM, nhiều hộ dân hộ thuộc diện sắp di dời nửa mừng, nửa lo.

“Mừng vì sắp có chỗ ở tử tế, thoát khỏi cảnh nước ngập, hôi thối, rác rưởi có bệnh tật rình rập. Nhưng lo vì nếu lên chung cư ở tiền đâu đâyng tiền nhà… Ở đây, tuy nhà cửa lụp xụp nhưng có chỗ chui ra chui vào, ngày ngày đi lượm ve chai, phân phối rổ rau cũng đủ ăn chứ lên chung cư thì lấy gì ăn?”- ông Trần Văn Biên (77 tuổi, sống ở bờ Nam Kênh Đôi, quận 8) lo lắng.

Ông Biên cho biết, gia đình ông ở đây đã hơn 60 năm qua. Căn nhà ông đang ở có chiều dài 16m, trong đây 1 nửa là dưới kênh. “Ở vậy mấy chục năm rồi, nhiều khi trời mưa, nước lớn mà có tàu thuyền chạy qua, sóng đánh mạnh là căn nhà lại lắc lư như võng. Nhiều hôm nửa đêm đang ngủ giật mình vì tiếng rung lắc phía dưới, tưởng nhà sập”, ông Biên kể.

Cũng như ông Biên, gia đình bà Nguyễn Thị Liên (63 tuổi) có 5 thành viên sống chung trong căn chòi ọp ẹp dưới chân cầu Dừa (phường 2, quận 4). Hàng ngày bà Liên ở nhà giữ hai đứa cháu ngoại. Con cái thì người đi làm phụ hồ, người đi rửa bát thuê kiếm sống mỗi ngày. Nơi gia đình bà Liên tá túc không phải là nhà mà chỉ là 1 căn chòi được ghép bởi nhiều tấm tôn cũ kỹ, lơ lửng trên mặt kênh. Những tấm bìa cát-tông được bà lượm mặt đường về treo lên cho bớt nóng.

Căn chòi chưa đầy 10m2 chứa đủ thứ vật dụng từ xe cộ đến nơi nấu nướng, ăn ngủ và “nhà cầu”, chuột chạy rầm rầm như chốn không người. “Dù muốn có 1 căn nhà kiên cố để sống ổn định nhưng điều kiện gia đình quá gặp khó chẳng thể chuyển đi nơi khác” – bà Liên nói.

Căn nhà gỗ có qui mô dao động 20m2 của gia đình bà Nguyễn Thị Lệ nằm ven kênh Tẻ (quận 4) hiện xuống cấp nghiêm trọng. Bà cho biết, nhà có 6 người, bao gồm những con, cháu trong gia đình. “Cách đây vài năm, tôi cũng có nghe chủ trương giải tỏa nhà cửa ven kênh nhưng chờ hoài chưa thấy. Tôi mong chính quyền sớm di dời bà con ở đây đến nơi ở mới khang trang hơn. Sống ở đây bó hẹp và ô nhiễm lắm” – bà Lệ chia sẻ.

Hầu hết những hộ dân sống trên, ven kênh rạch thuộc diện di dời đều có chung nỗi lo đây là họ không biết rồi sẽ đi đâu về đâu? Liệu chỗ ở mới có xa nơi giai đoạn này không?…



Nhà “ổ chuột” ven kênh Tẻ (quận 4) xuống cấp trầm trọng, người dân luôn nơm nớp lo sợ không biết khi nào nhà sập. Ảnh: MINH QUÂN

“Khát” vốn chỉnh trang đô thị

Theo ông Trần Trọng Tuấn – Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, tính đến thời điểm giai đoạn này, TPHCM đã di dời 36.000 căn nhà trên, ven kênh rạch. Hiện đô thị vẫn còn 21.850 căn nhà trên, ven kênh rạch cần phải di dời để chỉnh trang đô thị, tái lập cuộc sống cho người dân. Một số quận có nhiều nhà ven, trên kênh rạch như quận 8 có 11.447 căn, Bình Thạnh 2.959 căn, quận 7 có 2.055 căn…

Tuy nhiên, sau 2 năm từ khi Thành ủy TPHCM đưa chương trình chỉnh trang và phát triển đô thị vào chương trình đột phá, đến nay toàn đô thị chỉ mới di dời được 502 căn thuộc 8 dự án. Nguyên nhân là ngân sách nhà nước dành cho chương trình này chỉ có 2.100 tỉ đồng, trong khi đô thị cần hơn 30.000 tỉ đồng. Trước đây, TPHCM chủ trương thực hiện chỉnh trang đô thị bằng vốn ngân sách và đã thực hiện tốt ở những dự án kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè, Tân Hóa – Lò Gốm… Nhà nước bồi thường xong thì giao đất sạch cho nhà đầu tư áp dụng xây lắp. Nhưng giai đoạn này ngân sách hạn hẹp, TP khuyến khích thực hiện phương thức đối tác công – tư (PPP) chi trả theo hợp đồng BT. Nghĩa là nhà đầu tư được khai thác quỹ đất dọc tuyến kênh rạch (hoặc dự án khác) để kinh doanh thu hồi vốn theo hợp đồng BT.

Cụ thể, theo kế hoạch, đô thị sẽ chia làm ba nhóm triển khai di dời nhà ven kênh, chỉnh trang đô thị. Trong đây, nhóm 1 sẽ sử dụng vốn ngân sách thực giai đoạn này những rạch nhỏ, không có giá trị thương mại, không lôi kéo được đầu tư. Nhóm này gồm 52 dự án có dao động 14.400 căn; chi phí bồi thường, tái ổn định chỗ ở gần 22.400 tỉ đồng. Nhóm hai được thực hiện bằng nguồn vốn công ty, tập trung ở ba tuyến kênh, di dời dao động 1.800 căn, chi phí chuẩn bị hơn 2.700 tỉ.

Riêng nhóm ba thực hiện theo hình thức đối tác công – tư (PPP) có 6 dự án ở quận Bình Thạnh, 8 và 7 – di dời hơn 6.200 căn, chi phí dao động 19.000 tỉ đồng. “Nhà đầu tư được mời gọi tham dự chỉnh trang đô thị, sau đây được khai thác quỹ đất dọc tuyến kênh hoặc dự án khác để thu hồi vốn” – ông Tuấn nói.

Tái đầu tư ở chỗ

Trong năm 2018, chuẩn bị TPHCM sẽ sử dụng vốn ngân sách nhà nước để di dời và tổ chức lại cuộc sống cho dao động 1.482 hộ dân có tổng chi phí được ghi vốn bồi thường là 4.494,3 tỉ đồng. TPHCM cũng sẽ đấu thầu chọn lọc chủ đầu tư thực hiện 3 dự án trung tâm theo hình thức đối tác công tư (PPP). Cụ thể, 3 dự án trung tâm mà đô thị ưu tiên chọn là chỉnh trang đô thị dọc theo bờ Nam kênh Đôi (quận 8), cải tạo rạch Xuyên Tâm và rạch Văn Thánh (Bình Thạnh) có hơn 6.600 hộ dân bị ảnh hưởng. Dự kiến, chi phí bồi thường hơn 15.000 tỉ đồng.

Bên cạnh đây, TPHCM sẽ hỗ trợ UBND quận 8 đẩy nhanh công đoạn thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng 3 dự án, trong đây dự án tái ổn định chỗ ở những hộ sống trên và ven bờ Nam Kênh Đôi sẽ được triển khai theo hình thức PPP, có tổng số vốn gần 9.300 tỉ đồng.

Bí thư Thành ủy TPHCM Nguyễn Thiện Nhân phân tách, mục tiêu phải giải tỏa hơn 20.000 căn nhà ven kênh rạch là rất khó, song đô thị đã có sẵn chủ trương, biện pháp cũng như quyết tâm thì đảm bảo sẽ thực hiện được.

Trong những dự án cải tạo nhà ven và trên kênh rạch để chỉnh trang đô thị thì TPHCM chọn ra 6 dự án ưu tiên, trong đây có dự án rạch Xuyên Tâm rất lớn. Theo ông Nguyễn Thiện Nhân, tiêu chuẩn thực hiện dự án là người dân ở trên và ven kênh rạch sẽ được tái ổn định chỗ ở ở gần đây chứ không đi xa. Người dân sẽ không chiếm đất chỗ khác để ở mà nhà đầu tư sẽ thi công những chung cư bên bờ kênh rạch để họ ở đây. Phương châm là tái đầu tư ở chỗ. Cùng có đây, hai phần đất liền bờ sông sẽ làm lối đi, bởi thế sẽ góp phần giảm ách tắc giao thông.

“Tùy loại kênh rạch, đặc điểm từng địa điểm mà đô thị sẽ thỏa thuận có nhà đầu tư phần đất mà họ được kinh doanh khai thác dọc bờ sông. Tinh thần là giao cho người dân quyền khai thác hai bên bờ ở mức thích hợp chứ nhà nước không đưa tiền vào. Chính tiêu chuẩn này nhà đầu tư nêu ra cho TPHCM, còn tùy vào giá cụ thể thì đô thị sẽ tính toán. Nếu có hỗ trợ thì cũng rất ít thôi. Sắp tới, TP.HCM sẽ gắng sức làm những dự án trước để rút bí kíp, sau đây sẽ triển khai rộng ra” – ông Nguyễn Thiện Nhân tài liệu.

Goldenpeninsula.com – Theo Lao động

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án golden peninsula Xem Thêm